Interview met Judith Lansink

Judith Lansink is eigenaar van MET-architecten in Enschede. Actium blikt met Judith terug op het initiatief ‘Proeftuin Drenthe woont circulair’ waarin ze samen met Actium optrok. Ook gaat het gesprek over Bouwstroom Noord waarin Lansink een rol heeft als architect.

Circulair bouwen
“’Proeftuin Drenthe woont circulair’ is een initiatief van 8 Drentse woningcorporaties. Actium was een van de initiatiefnemers die vond dat het anders moest en dat er veel meer circulair moet worden gebouwd. Vooral wanneer je bedenkt dat er, alleen al in de bouw in Noord-Nederland 1,8 miljard kilo aan nieuwe materialen wordt toegepast. Met mijn architectenachtergrond dacht ik hierover mee, vanuit Dura Vermeer. Er werd vol ingezet op zo optimaal mogelijk circulair bouwen in de sociale huursector. ‘Proeftuin Drenthe woont circulair’ was vooral een proces van brainstormen en experimenteren, om tot nieuwe en betere inzichten te komen.

Sociale component
“Actium heeft intensief gezocht naar wat duurzaamheid betekent voor de eigen organisatie. Daarin staan energie en materiaalgebruik centraal. Maar er zit wat Actium betreft ook een grote sociale component in. Namelijk verbinding met de wijk en zorgzaam omgaan met de omgeving waarin mensen leven. Het bijzondere aan Actium vind ik dat zij, vanaf het begin, haar huurders betrekt en laat meedenken over waar het naartoe moet. Dat zagen we bij andere corporaties niet meteen.”

 Gezondheid en beleving
“Mensen zijn gelukkiger wanneer ze in een groene omgeving leven of in een goed geventileerd huis wonen. Dat draagt bij aan geluk en gezondheidsbeleving. Ook worden er voorzieningen aangelegd in een buurt, waarin mensen worden uitgedaagd om meer te bewegen. Dat kan een impuls zijn voor een gezonde leefstijl. Actium vindt ook de energievoorziening in wijken erg belangrijk. Ze kijken naar mogelijkheden om zoveel mogelijk zonnedaken te realiseren, én naar bodemenergie, warmtepompen of dieper gelegen warmtebronnen. Op voorhand lijkt dat een hogere investering maar op de langere duur is het wellicht voordeliger. Zij steekt de nek uit voor toekomstbestendige energieconcepten. Investeren in kwaliteit kan zichzelf op termijn immers terugverdienen.”

 Oude en nieuwe technieken
“Wij richten ons op innovatieve technieken maar de oude Grieken en Romeinen hadden al vloerverwarming en ventilatiesystemen. Daar leren wij nu weer van. Mooie ontwikkelingen zijn dat. Tegenwoordig houden we standaard rekening met de dakvlakken en de positie ten opzichte van de zon. Ook qua indeelbaarheid denken we na over complexen met een flexibele (schaalbare) constructie. Zo kun je kijken of je (toekomstgericht) gemakkelijk kunt ombouwen van twee woonruimtes naar één of andersom. De ideologie van circulair bouwen is, dat je er vooraf goed over nadenkt dat een woning zodanig wordt ontwikkeld, dat alles zoveel mogelijk ‘losmaakbaar’ is. Dat grondstoffen zo oorspronkelijk mogelijk blijven. Hierin is nog veel onderzoek nodig.”

 Hele bouwproces onder de loep
“Er is binnen de proeftuin intensief gebrainstormd over de begrippen duurzaamheid en circulariteit. Wat zijn precies de momenten van waarde toevoeging? Letterlijk het hele bouwproces, van de eerste streek op papier tot en met de oplevering, is in kaart gebracht. Hoeveel acties zijn er? Wie doet wat en op welk moment? Waarde kan kennis zijn, een product, materiaal, tijd of energie. En waar zit verspilling? Waar gaat kennis of energie verloren, waar produceren we afval?”

 Waardevolle contactmomenten
“Ook kwam de vraag naar boven, hoe onderhoud zoveel mogelijk kan worden beperkt. Maar iemand van Actium merkte terecht op, dat onderhoud niet alleen maar het fysieke onderhoud betreft. Onderhoud biedt ook waardevolle contactmomenten met je huurders. Van tijd tot tijd achter de voordeur kijken, levert informatie op. Hierdoor weet je wat er leeft, of mensen tevreden zijn. Luisteren naar wensen van bewoners is ook een moment om tevredenheid te peilen enzovoort. Daar waren de bouwers niet mee bezig, dus je opent elkaar de ogen voor het hele traject. Dat bevordert de begripsvorming over en weer.”

 Betaalbaar bouwen
“Ondertussen zag een nieuw initiatief het licht: aanvankelijk Bouwstroom Drenthe, later Bouwstroom Noord genoemd. Actium, Woonconcept en Woonservice, Lefier en Wold & Waard wilden slimmer inkopen en bundelden de krachten. Zij weten van tevoren wat ze krijgen, omdat ze zelf hebben meegedacht in de kwaliteitseisen van nieuwbouwwoningen. Het was een zoektocht om binnen het beschikbare budget, mooie, ruime en leefbare woningen te realiseren voor de sociale verhuur. Het doel is minimaal duizend woningen.”

 Innovatief denken én gelijkwaardigheid
“Door de gezamenlijke inkoop besparen zij flink op de bouw- en proceskosten. Daarvoor hebben Dura Vermeer, Trebbe Bouw en de corporaties een sluitend plan bedacht. Er zijn drie types grondgebonden woningen en twee types appartementengebouwen ontwikkeld. En door op een innovatieve manier proces, product en samenwerking te verbinden, zorg je voor een organische flow in de bouwstroom. Nu de projecten geleidelijk in uitvoering komen, treed ik op als architect. Ik fungeer als schakel tussen bouwers en corporaties en dat is een mooie rol!”